ابو القاسم سلطانى
295
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 716 پرسياوشان سياه Asplenium adiantum - nigrum L گياهى است پايا به ارتفاع 10 تا 40 سانتيمتر با ريزوم مورب از خانواده Polypodiaceae برگها متعدد به طول 10 تا 15 سانتيمتر ، ضخيم ، تقسيمات برگ در بالا باريك و فراوان ، دمبرگ طويل ، باريك ، صاف برنگ قهوهاى مايل به سياه ، پهنك مثلثى ، سرنيزهاى ، نوكدار سطح روى پهنك براق به رنگ سبز تيره پشت برگ سبز مات ، گياه بيشتر در زمينهاى سيليسى كنار جادهها ، ديوارها و سنگلاخها مىرويد . محل رويش آن در ايران در نواحى شمالى ، جنگلهاى مازندران و رشت مىباشد . گياه مدر و ملين مىباشد از جوشانده برگها به عنوان خلطآور و نرمكننده سينه و در ناراحتىهاى ريوى مانند پرسياوشان استفاده مىشود . در يرقان و بيماريهاى طحال موثر و جوشانده برگها قاعدهآور مىباشد چنين شهرت دارد كه دمكرده آن در زنها موجب نازائى آنها مىشود . گياه در كشورهاى عربى به نام سرخس البلوط و به پارسى پرسياوشان سياه و جگرداروى سياه ناميده مىشود . اين گياه را با سرخس البلوط مندرج در جامع مفردات ابن بيطار كه مترادف با دروبطارس است نبايد اشتباه كرد . Code - 719 سبع الارض Asplenium ruta - muraria L گياهى است پايا به ارتفاع 50 تا 100 سانتيمتر از خانواده Polypodiaceae برگها به درازاى 5 تا 15 سانتيمتر ، مركب ، بىنظم ، برگچهها با بريدگيهاى زياد ، منتهى به دمبرگ بلند و سبزرنگ كه در امريكا ، اروپا ، شمال افريقا همچنين در ايران در گرگان و آذربايجان رويش دارد و بيشتر در شكاف سنگها و دامنه هاى كوهستانى ديده مىشود . در قديم آن را جزء انواع پرسياوشان محسوب كردهاند و اثرات آن را شبيه به پرسياوشان مىدانستهاند ابن بيطار مىنويسد كه سبع الارض كزبرهء البئر ( پرسياوشان ) است و انصارى آن را مترادف با شعر الجن و حكيم مومن آن را مترادف با پرسياوشان ذكر نموده است . امروزه از آن به عنوان خلطآور و مسكن سرفه و تنگنفس ، نرمكننده سينه استفاده مىشود و برگ آن را در راشيتيسم يا نرمى استخوان موثر دانستهاند . Code - 721 شعر الغول Asplenium trichomanes L گياهى است كوچك ، پايا ، از خانواده Polypodiaceae با برگهاى باريك به درازاى 5 تا 15 سانتيمتر ، بدون كرك ، با تقسيمات شانهاى متعدد بهطورىكه داراى 12 تا 20 جفت برگچه تخممرغى - بيضى به درازاى 6 تا 8 ميليمتر و حاشيه كنارى - دندانهاى كه بدون واسطه به رگبرگ اصلى متصل مىشود و دمبرگ كوتاه و قهوهاى مايل به سياه و براق مىباشد . محل رويش آن در ايران ، دماوند ، پل زنگوله